Concrete ambities voor een coöperatieve deeleconomie

Een andere deeleconomie is nodig én mogelijk. Dat is op onze conferentie How to COOP the internet economy duidelijk aangetoond. Hoe maken we ze waar in België? Door kennis van wetgeving, van software en van financieringsmodellen samen te brengen. En door burgers te inspireren. Febecoop rolt alvast de mouwen op!

De digitale platformen bieden zowel torenhoge bedreigingen als ongeziene kansen. Torenhoge bedreigingen dat nog meer burgers uitgesloten worden. Maar ook ongeziene kansen om burgers en werknemers te betrekken bij activiteiten die hun nauw aan het hart liggen.

Glimmende vernislaag

Lange tijd heeft de ideologie van de deeleconomie geglimd van vooruitstrevendheid. Grote bedrijven zouden marktaandelen en macht inleveren. In de plaats stond een legertje micro-ondernemers klaar die in de eerste plaats burgers en dan pas ondernemers zijn. In de deeleconomie is iedereen klant en verkoper tegelijk. Kon dat anders dan tot een grotere gemeenschapszin leiden?

De deeleconomie zou ook een probaat geneesmiddel zijn tegen andere kwalen van de vrijemarkteconomie. Weg met de consumptiemaatschappij waarin we onszelf in de eerste plaats als verbruiker en pas in tweede instantie als burger beschouwen! Sommigen menen zelfs dat we dankzij de deeleconomie terugkeren naar de idylle van het marktplein. Van de ik-economie naar de wij-met-zijn-allen-samen-economie.

Ondertussen zitten er serieuze krassen op de vernislaag. We weten allemaal dat Uber het inkomen van taxichauffeurs afneemt en als een echte monopolist op piekmomenten drastisch zijn prijzen verhoogt. Of dat Airbnb in onze grote toeristische steden weliswaar de citytrippers blij maakte maar niet de lokale, vaak minder gegoede inwoners die de huurmarkt plots potdicht zagen gaan. Denk maar aan een stad als Amsterdam die op korte termijn transformeerde van vrijstaat tot vastgoedparadijs.

Naar een duurzame, coöperatieve deeleconomie

Laten we het digitale platform toch maar niet met het badwater weggooien. Hoe laten we de behoefte om goederen en diensten te delen bijdragen tot een duurzame economie?

Door zelf als burger de economie in handen te nemen en deze niet (langer) uit te besteden aan grotere spelers. Door deeleconomie te (her)structureren op een manier die ten goede komt aan zowel de gebruikers, de dienstverleners als de samenleving. En dan komen we snel bij het coöperatieve model terecht. En dit om twee redenen. De coöperatie is vaak het aangewezen juridisch vehikel om activiteiten van deeleconomie in onder te brengen. Daarnaast past het coöperatieve model het best bij de waarden van de deeleconomie.

Coöperaties zijn economische entiteiten maar winst maken vormt niet hun hoofddoel. Elke gebruiker kan mede-eigenaar worden en kan als vennoot mee op een democratische manier het beleid bepalen. Dividenden aan aandeelhouders zijn ondergeschikt aan de kwaliteit van de dienstverlening.

Tekenend voor de coöperatieve spirit is dat we onze plannen willen waarmaken op basis van hoop in plaats van angst. Dat we maatschappelijke problemen aanpakken in plaats van ze enkel aan te klagen. Dat we denken, maar vooral ook doen. Zoals arbeiders in de 19de eeuw coöperaties oprichtten om macht te verwerven in de geïndustrialiseerde samenleving. Zo kunnen burgers en werknemers in de 21ste eeuw digitale platformen bouwen om dienstverlening in de kennissamenleving in eigen handen te nemen.

Concrete ambities

Maar er is werk te doen. Veel werk te doen. En als coöperatieve speler zal Febecoop het niet alleen kunnen. Om coöperatieve deelplatformen uit te bouwen hebben we de kennis van softwareontwikkelaars, juristen en economen nodig. We zullen beleidsverantwoordelijken en het middenveld moeten betrekken. Financiers overtuigen. En vooral burgers en werknemers inspireren om zelf de mouwen op te rollen.

Dat is dan ook het goede voornemen waarmee Febecoop deze conferentie afsloot. Zowel in Vlaanderen, Brussel als Wallonië zullen we met alle relevante spelers de ondersteuningsbehoeften in kaart brengen, een passend aanbod uitwerken en beleidsvoorstellen formuleren. In Brussel zal dit gebeuren binnen het al gerodeerde partnerschap CoopCity, waar zeven toonaangevende organisaties uit de sociale-innovatie-economie hun schouders onder zetten.

Uiteindelijk is het de ambitie om ook in eigen land een consortium op te bouwen dat de coöperatieve platformeconomie ondersteunt door onderzoeken, experimenten, vormingen, uitwisseling van best practices, technische ondersteuning, de organisatie van events …

Of digitale coöperatieve platformen à la Uber en AirBnb mogelijk zijn, dat weten nog niet. Maar dat ze nodig zijn, dat is nu al zeker. De privacy van de burger en de kwaliteit van de arbeid hebben er alles bij te winnen.