De toekomst van coöperatieve deelplatforms volgens Trebor Scholz

Het grootste deel van de interneteconomie is nog steeds in handen van een klein aantal spelers zoals Apple en Google. Maar deelplatforms zoals Uber en Airbnb veroveren heel snel hun deel van de digitale koek. En hun model zou wel eens in de hele economie kunnen doordringen. Founding father van het platform cooperativism Trebor Scholz roept daarom op om dringend werk te maken van een democratische en rechtvaardige deeleconomie.

Engelse versie:

Nederlandse versie:

 

Samenvatting van de presentatie van prof. Culture & Media Trebor Scholz (9 maart, Brussel, conferentie How to COOP the internet economy):

De klassieke digitale economie lijkt erg stevig, maar is in feite heel fragiel. Ze is in handen van maar een paar spelers (Microsoft, Apple, Amazon en Google). Na Wereldoorlog II nam de ongelijkheid af, werden de lonen opgetrokken en droegen de belastingen bij tot goede voorzieningen. Vanaf 1978 nam de ongelijkheid weer toe. De productiviteit steeg, de lonen niet. De werkloosheid lag hoog en de overheidsschulden werden almaar groter. Het was een periode van financiële instabiliteit. De directe werkgelegenheid daalde, en er was een grotere ecologische achteruitgang. Het economische systeem was bijzonder winstgevend voor 1 % van de rijkste bevolking. Ook het aantal vakbonden daalde.

In 2008 zijn de financiële markten ingestort. Dat was meteen ook het begin van de deeleconomie. Dit nieuwe vakgebied heeft nog niet bewezen dat het rendabel kan zijn en bracht een reeks negatieve effecten met zich mee: schending van de privacy, conflicten met de lokale wetgeving, mededinging met de overheidsvoorzieningen … Deze economie creëert een model voor de reorganisatie van werk dat voor de hele economie zou kunnen gelden.

Het internet is niet geëvolueerd zoals de uitvinders ervan het hadden gewild: de internetgebruikers zijn eerder consumenten dan actoren geworden en de ongelijkheden zijn nog groter. Geloofwaardige pistes om dat te verbeteren, zoals een globale belasting en een universeel inkomen, zijn aantrekkelijk maar hoe komen we daar? Er is nood aan een nieuw discours: aangezien de deeleconomie een communitygevoel promoot (terwijl ze eigenlijk vooral waarde willen onttrekken), moet er een structurele transformatie komen rond het geheel van oplossingen waarvan de coöperatieve deelplatforms er één zijn.

In coöperatieve deelplatforms zijn de stakeholders samen eigenaar en participeren ze op democratische wijze. Deze deelplatforms lijken zich bijzonder goed te ontwikkelen in de thuishulp en databeheer. Voorbeelden als Green Taxi in Denver, de mogelijke overname van Twitter door een collectief van particulieren, midata.coop, de ‘sanctuary cities’, fairmondo.coop, upandgo.coop en Stocksy.coop zijn een bron van inspiratie voor die beweging.

Onze maatschappij evolueert en er komen nieuwe behoeften bij waar nog niet aan voldaan is. Een consortium met individuen en verschillende instellingen is nodig om deze beweging te steunen, want de inspanning moet collectief zijn. De grootste uitdagingen zijn: marketing, netwerkeffect, de relevantie, het leadership en de wetgeving.