3 voorstellen voor het federale niveau

De coöperatieve ontwikkeling in België is grotendeels afhankelijk van de beleidsvoering in de gewesten, gezien hun economische en sociale bevoegdheden. Toch blijven bepaalde materies, en niet de minste, een federale bevoegdheid. Het wettelijk statuut van de coöperatieve vennootschap is er een van. Ook de erkenning van coöperatieve vennootschappen door de Nationale Raad voor de Coöperatie (NRC) en de erkenningscriteria vallen onder de bevoegdheid van de federale overheid. De rol en de werking van de NRC zijn eveneens geregeld door de federale wetgeving en uitvoeringsbesluiten.

Download het document.

De wetgeving over coöperatieve vennootschappen aanpassen

Boek 6 van het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen, op 28.02.19 goedgekeurd door de Kamer van Volksvertegenwoordigers, vormt een belangrijke vooruitgang in de Belgische wetgeving over de coöperatieve vennootschappen (CV’s).

Vanuit coöperatief standpunt moet de wetgeving rond CV’s de coöperatieve beginselen opnemen zoals ze internationaal worden erkend (zie Coöperatieve identiteitsverklaring van de ICA, 1995). Toch werden de coöperatieve beginselen sinds het begin van de Belgische wetgeving (1873) en bij elke wijziging van het vennootschapsrecht slechts gedeeltelijk ingevoerd. Daardoor kozen tal van ondernemers voor de coöperatieve vorm, ook al hadden ze geenszins de intentie om zich aan de coöperatieve waarden en principes te houden. Er werd dus ruim 145 jaar geklaagd over het hoge aantal “valse coöperaties” ten opzichte van “echte coöperaties”. Die verwarring behoort nu tot het verleden.

Zonder in detail te treden over de lange voorbereidingen en het parlementaire parcours (van 4 jaar …) kunnen we een eerste balans opmaken. In de uitvoering van een grondige hervorming (vereenvoudiging, modernisering), nagestreefd door Koen Geens, minister van Justitie in de vorige regering, vertrok men van het schrappen van coöperatieve rechtsvorm als dusdanig in het scala van vennootschappen om te eindigen bij een volledig en autonoom Boek 6, dat over het algemeen op een toereikende wijze de bepalingen bevat die van toepassing zijn op de CV. Tussendoor was er sprake van een systeem van verwijzingen naar de bepalingen voor de vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid, wat vaak niet alleen misplaatst leek, maar ook zorgde voor een moeilijk leesbare wetgeving en een bron was van rechtsonzekerheid.

Uiteindelijk vindt Febecoop dat het deel over de CV in het nieuwe wetboek globaal gezien bevredigend is, vooral wanneer we de wet bekijken in het licht van het voorbereidende werk van het platform (memorie van toelichting en parlementaire debatten). Er blijven echter nog aandachtspunten. Zowel de praktijk als de jurisprudentie van de bevoegde rechtbanken moeten opgevolgd worden om na te gaan of deze wetgeving op bepaalde punten gecorrigeerd of aangevuld moet worden. Twee van die punten brengen we onder de aandacht.

De definitie van de CV

De definitie van de CV moet, volgens ons, rekening houden met de grote verscheidenheid aan bestaande CV’s in België en moet duidelijk overeenstemmen met de CV’s die een bredere doelstelling hebben (zoals de promotie van een lokale economie), of die in andere CV’s of diverse projecten investeren. Ook met de onrechtstreekse coöperatieve structuren (filialen, moederbedrijven, groeperingen) en investeringsstructuren in de coöperatieve sector moet nadrukkelijk rekening worden gehouden. Bovendien moet de definitie voorzien dat het hoofddoel van de CV erin kan bestaan te voldoen aan de behoeften van externe stakeholders en niet enkel aan die van hun eigen leden. De eerste definitie in het wetsontwerp was te beperkend en beoogde veelal de klassieke schema’s van CV (namelijk de vennootschappen die hun leden diensten aanbieden). Uiteindelijk werd er een compromis goedgekeurd. De weerhouden definitie vermeldt niet uitdrukkelijk de investerings-, beheers- of financieringsstructuren van de coöperatieve sector. We mogen echter redelijkerwijs aannemen dat die structuren wel beoogd worden. Wat echter wel uitdrukkelijk is voorzien, is dat de vennootschap activiteiten mag uitoefenen ten gunste van derden die geen aandeelhouders zijn (“belanghebbende derden”).

De aandelen die een CV mag uitgeven

Alleen de uitgave van nominatieve aandelen met stemrecht en van obligaties is toegestaan, behalve voor de gereglementeerde vennootschappen uit de financiële sector (zoals in artikel 3, 42° van de wet van 25.04.2014). Wij vinden dat alle CV’s een flexibeler manier zouden moeten kunnen genieten om aandelen uit te geven en zo hun financiering te garanderen (in verschillende buitenlandse wetgevingen is het CV’s wel degelijk toegestaan andere soorten aandelen uit te geven). In werkelijkheid zou de numerus clausus vervangen moeten worden door zijn tegenhanger waarbij de uitgave van alle aandelen wordt toegelaten, behalve de aandelen die expliciet verboden zijn (zoals aandelen zonder stemrecht, converteerbare obligaties, inschrijvingsrechten en certificaten, aandelen die niet compatibel zijn met het intuitu personae-karakter van de CV).

Een transparant en coherent erkenningssysteem

De wet van 20.07.1955 creëerde een Nationale Raad voor de Coöperatie waarvan de CV’s (en groeperingen van CV’s), die de erkenningsvoorwaarden naleven zoals bepaald door het KB van 08.01.1962 tot vaststelling van de voorwaarden tot erkenning van de groeperingen van coöperatieve vennootschappen en van de coöperatieve vennootschappen, lid kunnen worden. Het nieuwe Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen bevestigt die erkenning in zijn Boek 8 (artikel 8:4). Dat behoud is nodig, want ondanks de betere integratie van de coöperatieve regels en beginselen in de nieuwe wetgeving, is het KB van 08.01.1962 strenger op dat vlak en is het dus helemaal gerechtvaardigd.

Het nieuwe wetboek bepaalt bovendien een andere mogelijke erkenning voor de CV’s, met name een erkenning als sociale onderneming (artikel 8:5). Die erkenning vervangt het statuut van de vennootschap met een sociaal oogmerk, dat in het oude wetboek bestond (Boek 10, artikels 661 en volgende). Er zijn drie erkenningsvoorwaarden bepaald:

  1. De CV heeft hoofdzakelijk tot doel, in het algemeen belang, een positieve maatschappelijke impact te bewerkstelligen op de mens, het milieu of de samenleving;
  2. Enig vermogensvoordeel dat zij aan haar aandeelhouders uitkeert, in welke vorm dan ook, mag, op straffe van nietigheid, niet hoger zijn dan de rentevoet die als erkenningsvoorwaarde bepaald is door het KB van 08.01.1962;
  3. Bij vereffening wordt aan het vermogen dat overblijft na aanzuivering van het passief en terugbetaling van het door de aandeelhouders werkelijk gestorte en nog niet terugbetaalde bedrag op de aandelen, op straffe van nietigheid, een bestemming gegeven die zo nauw mogelijk aansluit bij haar doel als erkende sociale onderneming.

In het voorgestelde systeem kan een CV dus niet erkend worden, eenvoudig erkend worden, erkend worden als sociale onderneming, of de twee erkenningen combineren (die elkaar gedeeltelijk overlappen wat de criteria betreft) … Dit systeem is weinig transparant en coherent en leidt nauwelijks tot vereenvoudiging, wat net een van de doelstellingen van het nieuwe wetboek is.

Febecoop vraagt dat deze erkenningskwesties in overleg met de sector herwerkt worden tot een eenvoudig systeem met bevattelijke doelstellingen in overeenstemming met de behoeften en wensen van de sociale economie.

Middelen aangepast aan de rol van de Nationale Raad voor de Coöperatie

De Nationale Raad voor de Coöperatie, opgericht om de coöperatieve beginselen uit te dragen en het coöperatieve ideaal te vrijwaren, is een adviserend orgaan verbonden aan de Federale Overheidsdienst Economie. Momenteel beschikt de NRC over onvoldoende middelen om zijn rol te vervullen.

De NRC zou de middelen moeten krijgen om zijn functie als representatief platform van de sector en als adviesraad ten volle te kunnen uitoefenen.

Bovendien zou de NRC systematisch geraadpleegd moeten worden over alle coöperatieve materies en over kwesties die een impact hebben op de coöperatieve ontwikkeling.

Download het document.

Gepubliceerd op:

Ga terug naar overzicht

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>