Vast en veranderlijk kapitaal, hoe werkt dat?

Het kapitaal van een vennootschap is de totale inbreng die de vennoten ter beschikking stellen. De samenstelling van haar kapitaal is een van de bijzonderste kenmerken van de coöperatieve vennootschap, in vergelijking met andere vennootschapsvormen. Het bestaat namelijk uit twee elementen: het vast en het veranderlijk kapitaal.

Voorbeeld
Om brouwerij AmBrass cvba op te richten, brengt de heer Andersen 5.000 euro in, mevrouw Beeckaert 5.000 euro en de heer Coppens 10.000 euro. Samen brengen ze dus 20.000 euro in, dit is het kapitaalbedrag.

Vast kapitaal

Het vaste deel van het kapitaal (het kapitaal dat in de statuten wordt vastgelegd), is voor de cvba minstens gelijk aan het wettelijk vereiste bedrag (18.550 euro), maar het mag hoger zijn. Het vaste deel staat vermeld in de notariële akte, opgesteld bij de oprichting van de vennootschap.

Om dit vaste deel te verhogen of te verlagen moet dan ook een nieuwe notariële akte opgesteld worden. Dit kost heel wat tijd en geld. Je moet namelijk een bijzondere algemene vergadering organiseren om het akkoord van jouw vennoten te vragen én je moet de notaris betalen. Qua ereloon (inclusief de registratierechten en de publicatie in het Staatsblad) mag je toch op een 1.000 euro rekenen.

Variabel kapitaal

Het kapitaal kan schommelen doordat aandeelhouders in- en uittreden, of doordat het aandeel uitbetaald wordt aan vennoten die de vennootschap verlaten.

De aandelen die het veranderlijk kapitaal vertegenwoordigen, laten de vennoten toe in- en uit te treden zonder statutenwijzigingen. De definitie van coöperatieve vennootschap (veranderlijkheid van het aantal vennoten en van de inbreng) krijgt hier haar volle betekenis. De wet bepaalt geen minimum- of maximumbedrag voor het variabele deel (het vaste deel kan nooit lager worden dan wat in de oprichtingsakte is gestipuleerd, en zeker nooit lager dan het minimumkapitaal van 18.550 euro).

Let wel: het vast of het variabel kapitaal is niet automatisch toegewezen aan een bepaalde categorie vennoten. Als bijvoorbeeld de oprichters na vijf jaar uit de coöperatie stappen, zitten de later toegetreden vennoten geblokkeerd in het vast kapitaal: als overblijvende vennoten vertegenwoordigen ze automatisch (een gedeelte van) het vast kapitaal. Het is dus mogelijk dat je nu variabel kapitaal inbrengt dat in een latere fase deel zal uitmaken van het vast kapitaal.

Voorbeeld
Na verloop van tijd komen er vier nieuwe vennoten bij coöperatie AmBrass. Ze brengen elk 5.000 euro in, goed voor 20.000 euro variabel kapitaal. Wanneer nu de heer Coppens de coöperatie verlaat en zijn 10.000 euro kapitaalinbreng volledig terugbetaald krijgt, vertegenwoordigen de vier later bijgekomen vennoten elk voor 2.500 euro aandelen vast kapitaal.